Crokinole Nedir? 150 Yıllık Bir Gizem
Geçtiğimiz günlerde Seattle'da düzenlenen Penny Arcade Expo'da (PAX West) beklenmedik bir yıldız parlıyordu: 19. yüzyıldan kalma bir Kanada tahta oyunu olan crokinole. İlk duyduğumda ben de sizin gibi "Bu da ne?" diye sordum. Meğer crokinole, 1800'lerin ortalarında Kanada'da icat edilmiş, parmakla disk fırlatmaya dayanan bir oyunmuş. Adı, Fransızca "parmak ucuyla fiske vurma" anlamına gelen "croquignole" kelimesinden bozma olabilirmiş.
Oyun, tıpkı bilardo, dart ve langırtın bir karışımı gibi. İki oyuncu, tahtanın kenarından diskleri (puck) kaydırarak en yüksek puanlı bölgelere yerleştirmeye çalışıyor. Ortadaki deliğe giren diskler ayrılıp saklanıyor, tahtadan düşenler oyun dışı kalıyor. Rakibin diskini vurmak, onu tahtadan atmak ya da kendi diskini ondan sekerek daha iyi bir noktaya getirmek mümkün. Ancak ıskalarsanız, atışınız yanıyor. Kurallar hızlıca öğreniliyor ama ustalaşmak geometri ve el-göz koordinasyonu istiyor.
PAX West'te Crokinole Çılgınlığı
PAX West'in bodrum katındaki demo salonuna girdiğimde, onlarca kişinin el yapımı ahşap tahtalarda crokinole oynadığını gördüm. Sanki evrenin kuralları değişmiş, herkes bu oyunu biliyordu bir ben cahil kalmıştım. Meğer arkadaşlarımın çoğu yıllardır oynuyormuş, hatta bazıları kendi tahtalarına sahipmiş. Bu durum, crokinole'un son dönemde nasıl bir trend haline geldiğini gösteriyor.
Oyunun en büyük bariyeri ise fiyatı. PAX'ta kullanılan ve satışa sunulan Kanadalı Tracey Boards marka tahtalar 250 ila 300 dolar (yaklaşık 12.000 ila 15.000 TL) arasında değişiyordu. İnternette bulabileceğiniz "ucuz" bir tahta bile 70 dolar (yaklaşık 3.400 TL) civarında. Türkiye'de bu fiyatların vergiler nedeniyle biraz daha yüksek olabileceğini unutmayın. Ancak iyi haber: Biraz marangozluk beceriniz varsa, kendi crokinole tahtanızı yapmak oldukça kolay. Pürüzsüz, cilalı bir yüzey, birkaç halka ve sağlam çiviler yeterli.
Neden Bu Kadar Popüler Oldu?
Crokinole'un yeniden keşfi aslında sürpriz değil. Son yıllarda analog oyunlara, el becerisine dayalı aktivitelere ve nostaljik deneyimlere ilgi artıyor. Pandemi sonrası insanlar ekran başından uzaklaşıp gerçek sosyal etkileşim arıyor. Crokinole da tam bu noktada devreye giriyor: Basit kuralları, hızlı oynanışı ve her yaştan insanı bir araya getiren yapısıyla mükemmel bir seçenek.
Öte yandan, oyunun kökeni de ilgi çekici. 19. yüzyılda Kanada'da ortaya çıkan bu oyun, aslında bir tür "fiske bilardo" olarak nitelendirilebilir. Zamanla farklı topluluklar tarafından benimsenmiş ve bugün uluslararası turnuvaları bile düzenleniyor. PAX West gibi büyük bir etkinlikte kendine yer bulması, crokinole'un artık ana akım oyun kültürünün bir parçası haline geldiğini gösteriyor.
Eğer siz de bu trende katılmak isterseniz, önce bir arkadaşınızın tahtasında deneyin. Emin olun, bir kez başlayınca bırakamayacaksınız. Kim bilir, belki bir sonraki PAX'ta siz de kendi el yapımı tahtanızla boy gösterirsiniz!
crokinole yurtdisinda kafelerde falan oynaniyordu zaten, bizde neden bu kadar gec kesfediliyor anlamiyorum. 150 yillik oyunun nesine simdi star oldu ki
crokinole mu, ilk defa duydum. bizim mahallede olsa iki günde paramparça ederlerdi herhalde. yine de tahta oyunlarına dönüş güzel, ekrana bakmaktan iyidir.
crokinole'u ilk kez duydum ama tahta ve disk mekaniği bana carrom'u hatırlattı. 150 yıllık oyunlar nostalji değil gerçekten iyi tasarımsa tutunur. bi ara denemek lazım.