NASA'nın Roman Teleskobu Beklenenin İki Katı Yakıtla 22 Yıl Dayanacak

Uzayda Yakıt İkmali Çağı Başlıyor

NASA'nın Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, uzayda yakıt ikmali için tasarlanmış ilk NASA gözlemevi olarak tarihe geçti. 30 Ağustos'ta Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden SpaceX Falcon Heavy roketiyle fırlatılan teleskop, şu anda 1.5 milyon kilometre uzaklıktaki L2 Lagrange noktasına doğru ilerliyor. Fırlatmanın hassasiyeti sayesinde teleskop, planlanandan çok daha az yakıt harcayarak yörüngesine oturdu.

NASA yetkilileri, başlangıçta Roman'ın dört yakıt tankına en az beş yıl, olası bir uzatma ile toplam on yıl yetecek yakıt yüklemeyi planlamıştı. Ancak fırlatma o kadar kusursuz geçti ki, Goddard Uzay Uçuş Merkezi Direktörü Jamie Dunn, "Yörünge dinamikleri ekibimizin muhteşem planlaması, operasyon ekibinin harika icrası ve SpaceX'in hassas fırlatması sayesinde Roman, en az 22 yıllık potansiyel bilim operasyonu için yakıt rezervine sahip" dedi. Bu, başlangıçtaki beklentilerin iki katından fazla.

Evrenin En Büyük Yapılarını Haritalayacak

Roman Teleskobu, Hubble Uzay Teleskobu ile aynı çözünürlükte görüntüler üretecek, ancak görüş alanı 100 kat daha geniş olacak. Hubble'ın bir asırda gözlemleyeceğini Roman sadece bir ayda tarayabilecek. 18 yakın-kızılötesi dedektörle donatılan Geniş Alan Aracı, 300 megapiksellik bir kameranın ürettiği görüntülere eşdeğer veri sağlayacak.

Bu geniş görüş alanı sayesinde Roman, galaksi kümelerini ve evrenin dokusunu oluşturan madde ile karanlık madde iplikçiklerini haritalayacak. Bilim insanları, evrenin hızlanarak genişlemesine neden olan gizemli karanlık enerjinin doğasını anlamak için Roman'ın geniş bakışından büyük umutlu. Teleskop, yaklaşık üç ay içinde L2 noktasına ulaşacak ve burada Güneş-Dünya sisteminin denge noktası etrafında "quasi-halo" yörüngesine girecek.

Fırlatma O Kadar Hassas Oldu ki...

Fırlatmanın ne kadar isabetli olduğunu gösteren çarpıcı bir detay var: Görevin ilk gününde yapılan büyük yörünge düzeltme manevrası, planlanan 200 kilogram hidrazin yakıtının sadece 18 kilogramını tüketti. NASA'nın associate administrator'ı Amit Kshatriya, "SpaceX'e bizi tam ortaya koyduğu için teşekkür ederim. Bu, uzun süreli performansımız, L2'de ne kadar kalabileceğimiz ve konumlandırma kabiliyetimiz açısından bize yardımcı olacak" dedi.

Roman, NASA'nın 2020'deki onay incelemesinde belirlenen takvimin dokuz ay öncesinden fırlatıldı. Ayrıca planlanandan yaklaşık iki ton daha hafif çıktı: Tamamlandığında ağırlığı 8.056 kilogramdı, izin verilen maksimum ağırlığın yaklaşık iki ton altında. Bu iki faktör, NASA bilim misyonları tarihinde oldukça nadir görülen bir durum. Teleskobun toplam maliyeti 4,3 milyar dolar (yaklaşık 210 milyar TL) olarak açıklandı. Türkiye'de böyle bir projenin maliyeti, vergiler ve yerel faktörler nedeniyle farklılık gösterebilir.

James Webb Uzay Teleskobu da 2021'de Ariane 5 roketiyle mükemmel bir fırlatma sonrası benzer bir ömür uzatması kazanmıştı. Roman'ın bu başarısı, uzay biliminde hassas fırlatma ve yörünge planlamasının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gösteriyor. Önümüzdeki yıllarda Roman'ın verileri, evrenin en büyük gizemlerine ışık tutabilir.