ABD'den Çinli yapay zeka devlerine 'endüstriyel ölçekte kopyalama' suçlaması

ABD'nin en üst düzey siber güvenlik ve istihbarat kurumları, Çinli yapay zeka şirketlerine yönelik sert bir uyarıda bulundu. Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA), Siber Güvenlik ve Altyapı Güvenliği Ajansı (CISA) ile Federal Soruşturma Bürosu (FBI), ortak bir siber güvenlik danışma belgesi yayımlayarak Çin merkezli yapay zeka firmalarının Amerikan öncü modellerini "endüstriyel ölçekte damıtma" faaliyetleriyle kopyaladığını öne sürdü. Bu suçlama, teknoloji dünyasında uzun süredir konuşulan ancak ilk kez bu kadar üst düzeyde resmi bir dille ortaya konan bir iddiayı içeriyor.

Resmi açıklamaya göre DeepSeek, Moonshot AI, Alibaba, MiniMax, StepFun ve Z.AI, 2024'ten bu yana Anthropic'in Claude'u, OpenAI'nin GPT'si, Google'ın Gemini'si ve xAI'nin Grok'u dahil olmak üzere Amerikan modellerinden "milyonlarca etkileşim üzerinden milyarlarca token" elde etti. Bu verilerin, söz konusu şirketlerin kendi modellerini eğitmek için kullanıldığı belirtiliyor.

Damıtma nedir ve neden bu kadar önemli?

Yapay zeka dünyasında "damıtma" (distillation), güçlü bir modelin çıktılarının daha küçük veya yeni modellerin eğitiminde kullanılması anlamına geliyor. Bu yöntem, gelişmiş bir modelin bilgi ve yeteneklerini daha verimli şekilde başka bir modele aktarmak için yaygın olarak kullanılıyor. Ancak ABD'li yetkililer, Çinli şirketlerin bu yöntemi izinsiz ve "kötü niyetli" şekilde, ticari sır niteliğindeki yetenekleri kopyalamak için kullandığını savunuyor.

Uyarıda özellikle DeepSeek'in, kendi açık kaynaklı ve güçlü akıl yürütme modeli R1'i eğitmek için Claude, Gemini, GPT ve Grok dahil birçok modelden veri ve yetenek aldığı ifade ediliyor. DeepSeek R1, 2025'in başlarında piyasaya sürüldüğünde hem performansı hem de açık kaynak yapısıyla büyük yankı uyandırmıştı.

Moonshot AI'nin ise Anthropic'in Claude modelinden "önemli miktarda" veri çekerek Kimi K3 modelini eğittiği iddia ediliyor. Kimi K3, Çinli bir şirket tarafından geliştirilen en gelişmiş modellerden biri olarak kabul ediliyor. Ayrıca Moonshot'ın Kimi K2 modeli için OpenAI'nin GPT-4o verilerini kullandığı da belirtiliyor. İlginç bir detay ise Anthropic'in, yalnızca Project Glasswing katılımcılarına özel olan son teknoloji siber güvenlik modeli Mythos'un bazı yeteneklerini halka açmak için oluşturduğu Claude Fable modelinin de bu süreçte hedef alınmış olması.

ABD'li şirketler yıllardır benzer iddiaları dile getiriyor

Bu suçlamalar aslında yeni değil. Amerikan teknoloji şirketleri, Çinli rakiplerinin teknolojilerini kopyalamaya çalıştığını uzun süredir öne sürüyordu. Geçen yıl DeepSeek'in ABD'de en çok indirilen ücretsiz iPhone uygulaması haline gelmesinin hemen ardından OpenAI, Microsoft ile birlikte teknolojisini "damıtmakla" şüphelendiği hesapları yasakladığını açıklamıştı. DeepSeek de araştırılan şirketler arasındaydı. Bu yılın başlarında ise Anthropic, DeepSeek, Moonshot ve MiniMax'ı geniş çaplı damıtma kampanyaları yürütmekle suçlamıştı.

Ancak dikkat çekici olan, bu yöntemin yalnızca Çinli şirketlere özgü olmaması. OpenAI'nin modellerini Cursor'dan çekme kararını duyururken yaptığı açıklamada, Elon Musk'ın kendisine karşı açtığı davadaki çapraz sorgu sırasında xAI modellerini eğitmek için OpenAI'nin çıktılarını kullandığını kabul ettiği belirtilmişti. Bu da damıtma meselesinin küresel ve rekabetçi yapay zeka ekosisteminde ne kadar yaygın bir uygulama haline geldiğini gösteriyor.

ABD'li kurumların yayımladığı bu uyarı, yalnızca suçlamaları sıralamakla kalmıyor; aynı zamanda Amerikan şirketlerine, "kötü niyetli damıtma kampanyalarına" karşı uygulayabilecekleri azaltma stratejilerini de listeliyor. Bu gelişme, yapay zeka alanındaki jeopolitik rekabetin ve teknoloji transferi tartışmalarının daha da derinleşeceğinin sinyallerini veriyor.